line_gbg70.gif (2214 bytes)

Literature
line_gbg70.gif (2214 bytes)

Saggi di lingua valaca, come si parla dai Romanici dell' Istria.

Carlo e Friderico.

[Tratto da: L'Istria, Tipografia del Lloyd Austriaco (Trieste, 1849), p. 236.]

(NB. Fa tradotto dal dialogo che porta il titolo "Carolus et Fridericus" ed è contenuta nella grammatica tedesco-latina che si usa nei primi due anni di ginnasio. Esso dialogo incomincia così:

Heus! heus! Carole, expergiscere tempus est surgendi. Audisne?
Car. Non audio.
F. Ubi ergo habes aures?
C. In lecto.
F. Hoc video etc.)

Il valaco si pronuncia affatto come il toscano.

F. He! he! Carlo, sbudè (slavo) te, vrême (slavo) è vel je za (sl.) scula. Avsi?
C. Nu avdu.
F. Juva arri doche ureclile?
C. En pat.
F. Ciasta vedu. Ma ce lucri tu pir acmoce en pat?
C. Ce lucru? Dormu.
F. Dormi, si (et latino) pur cuvinzi cu mire (cuvinzi da cuvintà)
C. Manco voi dormì.
F. Acmoce nu ì vrêma za durmì, ma za sculà (vel sculà se).
C. Cara (vel ce) ura jè.
F. Sâpte.
C. Chên ai tu d'in pat jescit?
F. Êntru do ure.
C. Asse a mêle sorrèr sculat? (tradotto letteralmente in italiano: Assi a mêle sorrèr sculat — Ànnosi le mie sorelle alzato — in alcuni casi dicesi anche sorrèrle.)
F. A cheta vrême! (da quanto tempo!)
C. Ma fràtele mev sicuro zace ênca en pat.
F. Fallesti. Chên l'am sbudit, subito lassat' a cuibu sev (vel lassat a a sev cuìb) (cuibu forse covus)
C. Subito voi me donche sculà.

Homo moriuus vivo gravior est. — Omu mort maj grei (magis gravis) jè de cela viiu (di quel vivo.)

Veterum Germanorum coma flava fuisse dicitur.— Se cuvinta (si racconta) che peri de cegli bêtêr Germani (di quelli vecchi Germani) abgli (albi) fost. Qui nihil mali faciunt, nihil timent.— Cegli, cargli (quelli i quali) nu rev (nihil rei, o non ree) facu, n' aru ni frica (non anno nè timore) non avere-nè avè, io n'am, tu n'ari, jè n'are, noi n'aremo, voi n'arez, jegh n'ara; jo n'am avut, tu n'ai avut, jè n'av avut, noi n'amo avut, voi n' az avut, jegl n'a avut — futuro jò no voi avè.

Haec vestis est mea. Ciasta chêmêssa (veste o camicia) jè a mê. Plures in Turcia et India mulieres uno viro nubunt. Én Turchia sì ên India maj munt (magis multae) muglièr dùpa un om se maritu, (dùpa significa dietro, dùpa cassa dietro la casa).

Gridò con tremola voce: Ho sete: — Clèmat à (vel à clèmat) cu tremurata limba (lingua). Aveva sete = sete gliê fost. Bevne = bejut à — impallidì: = maj ab fost (magis albus) sanguinò = sênsele terlit à, (terlê correre) gridò: padre, nelle tue mani raccomando il mio spirito: = Clêmat à: Ciace! ên a têle mer davu sùfletu a mev (vel mev suflet).

Subito ce am resùt ghermiàvina (slavo, tuono) ceru (coelum) legà, scapat am ên conôba (canone). Ce pensez voi che jo ceru de ghermiavina fusì. Voi faliz; jo ceru (quaero) viru. (fusì, fuggire io fug, tu fusi, je fuse, noi fusimo, voi fusiz, jegt fugu (la s nel fusì si pronuncia come la j francese.

Cunis carnem portans aquam transibat. Videbatur ei alius canis esse sub aqua qui carnem portabat. Et dimissa propria voluit aliam carnem apprehendere. Orbatus itaque utraque, illam quam habuit abstulit aqua, et aliam quae non erat non apprehendit.

Qui multa habent, cupiunt plura, et ea quae habent omittunt.- Brecu (slavo) carie carna a portat, mess' à preste apa (trans aquam) Vesut-gli-sè su apa chei at (quell' altro) brecu carie carna porta. E lassata a sa, (la sua) vrut ha cia ata carna cazzà. Assà (così) pglierdùt a ura sì ata; cià ce je à avùt, lat à apa — e cià ata che na fost n'avo cazzat.

Tibi aras, tibi seris, tibi ocas, tibi et metis.

Cie ari, cie sèmiri, cie sapi, cie sì sgnes-ti (sgnes flavo).

Tempore qui longo steterit male curret et inter Carceribus missos ultimus ibit equus.

Calu (caballus carle longa vrême à stai, nu va bire (nu bire, non bene) terlì, e entra cegli reslegaz (infra quelli slegati) dirapòi êmnà (dopo andrà).

Tempus omnia vincit. Vrême tot vêncè.

Milo quum in sehatu fuisset, eo die. domum venit, calceos et vestimenta mutavit, paulisper dum sese uxor (ut fit) comparat, commoratus est

Milo chên ên senatu fost, cia sì (eo die) verit à a cassa, princazat-sê, si prinvestit; tunce steptat à (aspettato ha) zalic, cum usè fi, (come s'usa fare) pir agli-sa mugliera en vestit.

MB. il segno ^ indica che la vocale si pronuncia chiusa.

Pietro Kandler.

1. Parte Cap.lare pag. 41.


Main Menu


This page compliments of Marisa Ciceran

Created: Tuesday, December 13, 2011, Last Update: Wednesday, December 14, 2011
Copyright © 1998 IstriaNet.org, USA